Zekât Hesaplama

Zekât, senelik malî bir ibadettir. Nisab miktarı mala sahip olan, yani fıkhen zengin sayılan Müslüman, Allah rızası için her yıl malının kırkta birini Kur'ân-ı Kerîm'de bildirilen sekiz sınıftan birine verir.

Akıllı, ergenlik çağına girmiş (bâliğ) ve hür bir Müslüman; borçlarından ve aslî ihtiyaçlarından fazla olarak nisab miktarı mala tam mülkiyetle sahipse ve bu malın üzerinden bir kamerî yıl geçmişse zekât vermesi farzdır.

Malın artıcı (nâmî) olması da şarttır. Altın ve gümüş fiilen artmasa da nisab miktarına ulaşınca zekâtı verilir.

Nisab, zekâtın farz olması için dinin koyduğu ölçüdür: aslî ihtiyaçlar ve borçlar dışında 20 miskal (80,18 gram) altına ya da bu değerde para veya ticaret malına sahip olmak.

Bugünkü altın fiyatıyla nisab: 80,18 gram altının güncel değeri.

Oturulan ev, ev eşyası, giyecekler, binek araç, kitaplar ve iş aletleri gibi aslî ihtiyaçlar zekâta tâbi değildir. Ticaret niyeti olmadıkça oturulmayan evler, örneğin kiraya verilen ev de zekâta girmez; biriken kira geliri ise nakit olarak hesaba katılır.

Pırlanta, inci, yakut, zümrüt gibi değerli taşlar ticaret için alınmadıysa zekâta tâbi değildir; taşlı takılarda yalnızca altının ağırlığı hesaplanır. Miras kalan ya da oturmak için alınmış bir mülk, sonradan satmaya niyet edilse de satılana kadar ticaret malı sayılmaz.

Hanefî mezhebine göre bilezik, kolye, küpe gibi altın ve gümüş takılar kullanılsa da zekâta tâbidir.

Hesaplayıcı altını içindeki saf altına göre değerler: 22 ayar %91,6, 18 ayar %75, 14 ayar %58,5 saf altın sayılır ve 24 ayar gram fiyatıyla çarpılır. Çeyrek (1,75 gr), yarım (3,5 gr), tam (7 gr), Ata ve Reşat (7,2 gr), gremse (17,5 gr) ve beşlik (36 gr) 22 ayar kabul edilir. Nisaba da bu 24 ayar karşılığıyla bakılır.

Başkalarına olan borçlar, tutarı kadar zekâta tâbi maldan düşülür. Borç bütün malı karşılıyorsa zekât gerekmez; borçtan arta kalan mal nisaba ulaşıyorsa onun zekâtı verilir. Kişilere, bankalara ve kredi kartına olan borçlar bu kapsamdadır.

Öşür, topraktan elde edilen ürünlerin zekâtıdır. İmam-ı Âzam'a göre az olsun çok olsun her üründen verilir: yağmur ya da dere suyuyla sulanan üründe onda bir, emek ve masrafla sulanan üründe yirmide bir. Odun, kamış ve ot öşre tâbi değildir.

Öşürde nisab ve bir yıl geçme şartı aranmaz; işçilik, tohum ve benzeri masraflar düşülmez. Bu yüzden hesaplayıcı öşrü zekâttan ayrı hesaplar ve net varlığa eklemez.

Yılın yarısından fazlasında merada otlayarak beslenen ve süt, döl ya da semirme için tutulan (sâime) koyun, keçi, sığır ve mandaya zekât düşer. Ahırda yılın yarısı veya daha fazlasında yemle beslenen hayvanlara ve işe koşulan hayvanlara hayvan zekâtı düşmez.

Satmak için satın alınıp beslenen hayvanlar ise ticaret malıdır; değerleri öteki ticari mallarla birlikte hesaplanır ve kırkta biri verilir.

Koyun ve keçi birlikte sayılır: 40–120 başa 1 koyun, 121–200 başa 2, 201–399 başa 3, 400 başa 4; sonra her 100 başa 1 koyun.

Sığır ve manda birlikte sayılır: 30 başa bir yaşını doldurmuş 1 dana (tebî), 40 başa iki yaşını doldurmuş 1 sığır (müsinne); 60'tan sonra her 30 başa 1 tebî, her 40 başa 1 müsinne.

Kuzu ve buzağılar sürüdeki büyüklerle birlikte sayılır. Verilecek hayvan sürünün ne en iyisi ne en kötüsü, orta hâllisidir.

Evet. Hanefî mezhebinde zekât olarak verilecek hayvanın yerine değerini vermek caizdir. Değer, verilecek yaştaki orta hâlli bir hayvanın bugünkü fiyatıdır. Hesaplayıcıya bu değeri girerseniz hayvan zekâtınızın TL karşılığı bağışınıza eklenir.

Zekât, nisaba ulaştığınız günün kamerî (hicrî) yıldönümünde hesaplanır. Mal yıl içinde nisabın altına inse bile yılın başında ve sonunda nisab tamamsa zekât gerekir; yıl içinde eklenen mal da hesaba katılır.

Zekâtı verirken ya da vermek üzere ayırırken niyet etmek şarttır.

Zekât, Tevbe sûresinin 60. âyetinde bildirilen sekiz sınıfa verilir: fakirler, miskinler, zekât toplamakla görevliler, kalpleri İslâm'a ısındırılacak olanlar, kölelikten kurtulacaklar, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar. Kudûrî'ye göre kalpleri İslâm'a ısındırılacak olanların payı sonradan kalkmıştır.

Kişi zekâtını anne-babasına, dedelerine, çocuklarına, torunlarına ve eşine veremez; zengin olana, gayrimüslime ve Hâşimîlere de zekât verilmez. Zekât, ihtiyaç sahibine mülk olarak verilmelidir. Ayrıntı için Zekât SSS sayfasına bakabilirsiniz.

Kudûrî ve Dürer'e göre ticaret malının değeri, altın ve gümüşten hangisiyle nisaba ulaşmak fakirlere daha faydalıysa ona göre biçilir. Bu yüzden bazı Hanefî âlimleri nakitte ve ticaret malında gümüş nisabını (200 dirhem, yaklaşık 561 gram) esas alır; bugünkü fiyatlarla bu eşik 561,26 gram gümüşün güncel değeri.

Hesaplayıcı Muhtasar İlmihal'in ölçüsünü, yani 80,18 gram altını esas alır. Gümüşü tek başına 561 gramı bulan kişi için ise gümüşün kendi nisabı uygulanır.

Hayır. Rakamlar yalnızca tarayıcınızda hesaplanır; sunucuya gönderilmez, kaydedilmez. Sayfa sunucudan yalnızca güncel altın, gümüş ve döviz fiyatlarını alır.

Döviz kurları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın günlük kurlarından, altın ve gümüş fiyatları piyasa verilerinden alınır ve yarım saatte bir yenilenir. Hesapta alış fiyatları, yani bugün satsanız elinize geçecek fiyatlar kullanılır. Fiyatlar üç günden eskiyse sayfada uyarı görünür.